Barometre Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir?

Atmosferik basınç, hava durumunun bir göstergesidir. Hava basıncındaki değişiklikler de dahil olmak üzere atmosferdeki değişiklikler hava durumunu etkiler. Meteorologlar, havadaki kısa vadeli değişiklikleri tahmin etmek için barometre denilen cihazlar kullanırlar. Bu yazıda barometre nedir, barometre neyi ölçer, barometre nerede kullanılır ve barometre çeşitleri nelerdir konularına değineceğim.

1. Barometre Nedir? Barometre Neyi Ölçer?

Hava basıncını ölçmeye yarayan alete barometre denir. Hava tahminlerinde ve yüksekliğin hesaplanmasında barometrelerden faydalanılmaktadır. Zira atmosferik basınç sıcaklığa ve yüksekliğe göre değişmektedir.

Basınç yüksek olduğunda hava güneşli, güzel ve durgun olur. Buna karşın basıncın düşük olması kötü hava ile ilişkilendirilmektedir.

Diğer yandan atmosferik basınç deniz seviyesinin üstü ve altı konumlarına göre değişmektedir. Zira deniz seviyesinden yukarılara doğru çıkıldıkça hava basıncı azalır, deniz seviyesinden aşağı doğru indikçe ise hava basıncı artış gösterir.

Dolayısıyla barometreler hem hava tahminlerinin belirlenmesinde hem de yükseklik hesaplamasında kullanılmaktadır.

Barometre nedir?
Barometre nedir?

2. Barometre Çeşitleri

Temel olarak iki tür barometre çeşidi vardır: Cıvalı ve Aneroid. Şimdi bunları daha yakından tanıyalım.

2.1. Cıvalı Barometre Nedir?

Cıvalı barometre 1643 yılında Galileo‘nun öğrencisi Evangelista Torricelli tarafından bulunmuştur.

Cıva barometresi içi cıva dolu olan dikey bir tüptür. Tüpün üst ucu kapalıdır. Tüpün alt ucu ise açık olup cıva dolu bir kaba daldırılmıştır. Atmosferik basıncın bu kap içindeki cıva yüzeyine yaptığı basınç borunun içindeki cıva seviyesinin yüksekliğini değiştirir. Buradan hareketle cıva havuzunun tepesi ile tüpteki cıvanın tepesi arasındaki mesafe ölçülür. Bu mesafe atmosferik basınç olarak belirtilmektedir.

Bu basınç deniz düzeyinde, cıva sütunundaki 76 cm yüksekliğe denktir. 76 cm cıva aynı zamanda 1 atmosfer basınca eşittir. Borudaki cıva düzeyinin alçalıp yükselmesi atmosfer basıncının değiştiğini gösterir ve bu yolla hava durumu tahmin edilebilir.

2.2. Aneroid Barometre Nedir?

Yaygın kullanılan diğer barometre türü ise aneroid barometredir. Aynı zamanda havalı barometre olarak da isimlendirilmektedir. Cıva zehirli olduğundan ve artık barometrelerde kullanılmadığından günümüzde aneroid barometreler daha yaygın kullanılmaktadır.

Aneroid barometreler küçük, cebe sığan ve taşıması kolay barometrelerdir. Klasik modelinde, içindeki hava alınmış bir metal kutu formunda olup kapağı biraz esnektir. Atmosferik basınç değiştikçe de içe veya dışa doğru esner. Bu kapağın hareketi, mekanik bir kaldıraç yay sistemi aracılığıyla bir ölçekte gösterilmektedir. Aneroid barometreler sıvı geçirmez, ayrıca saat gibi bir kadranı olduğundan kullanımı ve gözlenmesi kolaydır, ucuzdur.

Yükseklikleri göstermek için kalibre edilen bir aneroid barometreye altimetre (yükseklik ölçer) denir. Altimetreler hava taşıtlarında ve dağcılıkta yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

Yazı Önerisi: Altimetre hakkında daha detaylı bilgi içeren yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Aneroid barometrelerin civalı barometrelere göre dezavantajı daha az hassas olmalarıdır. Günümüzde bazı altimetreler, bir metreden daha az yükseklik değişimini gösterecek kadar hassastır.

3. Sonuç ve Değerlendirme

Aslında barometreler günlük hayatımızın içinde olan ve farklı kullanım alanları olan önemli cihazlardan. Bizler daha çok sonuç odaklı olduğumuz için hava tahmini, basınç ve yükseklik gibi verilerle ilgileniyoruz. Yani bu sonuçların nasıl ve hangi cihazla ölçüldüğü üzerinde durmuyoruz.

Aslında hayatımızın içinde olan ama dikkat etmediğimiz veya farkında olmadığımız ne ilginç cihazlar var değil mi?

Yazı Önerisi: Higrometre nedir? Ne işe yarar?

Yazıyı paylaş:

Similar Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir