Deniz Feneri Nedir? Ne İşe Yarar? Yapısı Nasıldır?

Hiç bir deniz feneri gördünüz mü? Üzerinde bir ışık olan bu şirin ve yalnız kuleler her zaman dikkat çekmiştir. Hatta ünlü ressamların tablolarında dahi kendine yer bulmuş bir yapı. Peki bu ışık saçan binalar neden var? Bulunma amaçları nedir? Merak edenler için deniz feneri üzerine bilgiler paylaşıyorum.

1. Deniz Feneri Nedir?

Gemilere yol gösteren ışık kulelerine deniz feneri adı verilmektedir.

Denizlere yakın yerlerin kayalık, tehlikeli olan bölgelerinde bulunan deniz fenerleri deniz trafiğinin güvenliği açısından önemli bir yere sahiptir.

Deniz feneri nedir?
Deniz feneri nedir?

2. Tarihçe

Deniz fenerlerinin tarihi çok eskilere kadar gitmektedir. Eski çağların en ünlü fenerlerinden biri Mısır’ın İskenderiye kenti yakınlarındaki Faros Adası’nda bulunuyordu: İskenderiye Feneri.

Gece yol alan gemilere limanın yerini belirtmek amacıyla yapılmış olan bu dev fener Dünya’nın yedi harikasından birisi sayılmaktadır. M.Ö. 280 yılında yapıldığı sanılan İskenderiye Feneri 120 metre yükseklikteydi. Fenerin tepesinde geceleri reçineli tahtalar tutuşturularak ateş yakılırdı.

Bu ateşin oluşturduğu ışık, metal aynalarla uzağa yansıtılırdı. Sostratos adlı bir mimarın yaptığı İskenderiye feneri, Akdeniz’de ve Manş Denizi’nde daha sonra kurulan çeşitli fenerlerin esin kaynağı olmuştur.

Aradan geçen yüzyıllar boyunca teknolojide sağlanan gelişmeler fenerlerin mimari yapısını olduğu kadar, optik sisteminin de yetkinleşmesini sağlamışlardır.

On sekizinci yüzyılın yarısına kadar fenerlerde yuvarlak aynalar kullanılmıştır. Daha sonra ise parabolik aynalara geçilmiştir. Ardından dioptrik aygıtlar gündeme gelmiştir. Dioptrik aygıtlar, üretilen ışığı belirli bir noktaya yönlendirmede çok olumlu sonuç verirler.

Günümüzdeki fenerlerin ışığını elektrik akımıyla beslenen ark lambaları verir. Ancak elektrik enerjisinden yararlanmanın olanaksız olduğu kimi durumlarda petrol ya da asetilen lambaları kullanılmaktadır. Bir fenerin en önemli özelliği, ışığının uzaklığa ulaşma gücü ve ışığın niteliğidir.

Işığın uzağa ulaşabilme yeteneği, hem ışık kaynağının yoğunluğuna ve atmosfer koşullarına bağlıdır, hem de ışığın ve gözlemcinin deniz düzeyinden yüksekliğine. Büyük fenerlerin ışıkları ışık kaynağının en az 25, en çok 40 mil ötesine kadar ulaşırlar. Işığın niteliğine gelince, fenerin kolayca tanınmasını sağlamak için ışığa, örneğin kırmızı ya da yeşil gibi özel bir renk verebileceği gibi, zaman zaman sönüp yanmasını sağlar.

3. Deniz Fenerinin Yapısı

Bir deniz feneri genellikle kule biçiminde yüksek bir gövdeden oluşur. Gövdenin üstünde bir ışık kaynağı yer alır. Işık kaynağı güçlü bir lambadır. Lambanın çevresi bakım hizmetlerinin yerine gelebilmesini sağlamak amacıyla boştur. Kule bekçileri lambayı sürekli olarak temizler ve fenerin düzenli bir biçimde sönüp yanmasını sağlayan düzeneğin denetimini yaparlar.

Her deniz fenerinde bekçinin oturmasına ayrılmış bir bölüm de vardır. Ayrıca bir de yakıt deposu bulunmaktadır. Deniz fenerlerinde yakıt olarak uzun süre asetilen kullanılmıştır. Yukarıda da belirtildiği gibi günümüzdeki deniz fenerlerinin büyük bir bölümü elektrik enerjisi ile çalışır.

Bu arada sıvılaştırılmış gaz içeren tüplerden yararlanıldığı da olmaktadır. Güneş enerjisinden elektrik enerjisi sağlayan deniz fenerleri de vardır. Her deniz fenerinde, sistemde bir arıza baş göstermesi halinde devreye giren yedek bir enerji donanımı bulunmaktadır.

Deniz feneri - mimari yapısı
Deniz feneri – mimari yapısı

Bir deniz fenerinin yapımı oldukça güçtür. Bu güçlüğün üstesinden gelmek eski çağlarda daha da zordu. Gerçekten de deniz fenerleri genellikle rüzgarın etkisine açık yerlerde yapılırlar. Örneğin, İngiltere’nin Plymouth kenti yakınlarında 1759 yılında yapılan Eddystone feneri için özel olarak kesilmiş taşlar kullanılmıştır.

Öte yandan 1854 yılında yapılan Fastnet (İrlanda) deniz fenerinde granite yer verilmiştir. Betonarme kullanımının yaygınlaşmasından sonra deniz fenerlerinde de betonarme uygulaması başlamıştır.

Denizin, fener yapımına elverişsiz olan kimi yerlerinde de deniz feneri işlevi gören küçük teknelerden yararlanılmaktadır. Işık kaynağı bu gemilere yerleştirilerek deniz trafiğine yardımcı olunur.

Kaynak:
Milliyet Büyük Ansiklopedi

Yazıyı paylaş:

Similar Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir