Darülfünun günümüzde pek kullanılmasa da zaman zaman karşılaştığımız bir kelime. Osmanlıca bir kelime olan Darülfünun “Fen İlimleri Evi” anlamını taşıyor ve günümüzdeki Üniversite’ye karşılık gelmektedir. Bu yazımızda darülfünun nedir, kuruluş amacı neydi, darülfünun kimin zamanında ve hangi tarihte açıldı gibi Darülfünun hakkında merak edilen konularda bilgiler vereceğiz.
Darülfünun Nedir? Kuruluş Amacı Neydi?
Darülfünun eskiden Üniversiteye verilen isimdir. Osmanlıca bir kelime olan Darülfünun, Arapça dar (ev) ve fünun (fenler) sözcüklerinden türetilmiştir. Sözcük “Fenler Evi” veya “Fen İlimleri Evi” anlamına gelmektedir.
Osmanlı Devleti’nde medrese dışında Batı tarzında modern eğitim veren bir kurum açılması fikri ilk kez 1845 yılında Sultan Abdülmecid zamanında ortaya çıktı. Dolayısıyla Darülfünun, Tanzimat döneminin Batılılaşma çabalarına uygun düşüncedeki bir kurum olarak doğdu.
Darülfünun gerek Osmanlı modernleşmesinde gerekse de Türk bilim dilinin gelişmesinde çok önemli bir faktör olmuştur. Başlangıç safhasında amaç, modern tahsil görmüş ve Osmanlı bürokrasisinde görev yapacak memurların yetiştirilmesi oldu. İkinci meşrutiyet döneminde ise esas gaye gençlerin Avrupa’ya gitmek yerine ülkede kalarak eğitim almaları idi.
Günümüzdeki adı Üniversite olan Darülfünun Osmanlı’nın son yüzyılında Batı tarzında modern eğitim vermek amacıyla açılmıştır.
Darülfünun Kimin Zamanında Açıldı?
Devlet dairelerinde memur yetiştirmek amacıyla bir Darülfünun açılmasına ilk kez 1845 yılında karar verildi. Bu amaçla 1846 yılında İsviçreli mimar Fossatti derslikler, toplantı salonları, kütüphane, laboratuvar ve müzeden oluşan bir bina inşa etti.
İlk Osmanlı Darülfünunu Sultan Abdülaziz döneminde 14 Ocak 1863’te açılmıştır. Okutulan dersler; hikmet (fizik), hayvanat (zooloji), nebaat (botanik) ve tarih idi. İlk Darülfünun 1871 yılında kapatılır.
Darülfünun 1 Eylül 1900 tarihinde Cağaloğlu’nda Darülfünun-i Şahane adıyla yeniden açılarak öğretime başladı. Bu Darülfünunda ulum-i riyaziye ve tabiiye kolları ile Türkçe, Arapça, Farsça’dan başka Fransız, Alman, İngiliz ve Rus dillerini toplayan filoloji bölümü vardı.
2. Meşrutiyet’in ilanından sonra programları yeniden düzenlenerek Darülfünun-i Osmani adını aldı. 21 Eylül 1908’de bugünkü Fen ve Edebiyat Fakültelerinin yerinde bulunan Zeynep Hanım Konağı’na taşındı. 1913 yılından itibaren ise ismi İstanbul Darülfünunu oldu.
1. Dünya Savaşı başında Almanya’dan Edebiyat, Fen ve Hukuk Fakülteleri için yirmi profesör getirilerek öğretim kadrosu güçlendirilmiştir.
15 Ekim 1919’da yeni bir yönetmelikle rektör ve senato tarafından yönetilmesi; Hukuk, Tıp, Edebiyat ve Fünun adlı dört fakülte kurulması, öğretimin sınıf ve sömestr yöntemine göre yürütülmesi kararlaştırılmıştır. Ayrıca Darülfünun’a idari özerklik, katma bütçe ve tüzel kişilik verilmiştir.
Cumhuriyet Sonrası Dönem
Cumhuriyetin kuruluşundan sonra Beyazıt’taki eski Harbiye Nezareti binası (bugünkü İstanbul Üniversitesi Merkez binası) Darülfünun’a verilmiştir.
Ancak kurum beklenen gelişmeyi gösteremedi. Bunun üzerine 31 Mayıs 1933 tarih ve 2252 sayılı yasa ile İstanbul Darülfünunu kapatılmıştır. Bununla birlikte Maarif Vekâletince yeni bir Üniversite kurulması kararlaştırılmıştır.
Böylelikle Darülfünun yerini Üniversite’ye bırakmış oldu. Yani 1900 yılında açılan Darülfünun bugünkü İstanbul Üniversite’sine dönüştürülmüştür.
Yazı Önerisi:
- Jean Monnet Bursu Nedir, Nasıl Kazanılır?
- Mahya Nedir? Anlamı, Tarihi ve Kültürel Önemi
- Mecelle Kanunu Nedir? Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
- Vergi Levhası Kaç Günde Çıkar? (2026 Güncel Rehber) - 15/05/2026
- Numara Taşıma Kaç Gün Sürer? (2026 Güncel Rehber) - 08/05/2026
- Haziran Ayı Önemli Günler ve Haftalar Listesi [Güncel] - 01/05/2026